Anksiyete (Kaygı) Bozuklukları
Anksiyete (kaygı) bozuklukları, kişinin günlük yaşamını sürdüremeyecek kadar yoğun endişe, huzursuzluk ve gerginlik yaşamasıyla kendini gösteren durumlardır. Bu bozuklukta çarpıntı, nefes darlığı, titreme, terleme gibi bedensel belirtiler sık görülür ve kişi sürekli kötü bir şey olacakmış gibi hissedebilir. Tedavide psikoterapi, stresle baş etme becerilerinin geliştirilmesi ve gerektiğinde ilaç tedavisiyle kişinin kaygı düzeyinin kontrol altına alınması hedeflenir.
Panik Bozukluğu
Panik bozukluğu, aniden başlayan ve kısa sürede şiddetlenen panik ataklarla seyreden, yoğun korku ve bedensel belirtilerin bir arada görüldüğü bir rahatsızlıktır. Panik atak sırasında kişi kalp krizi geçirdiğini, boğulacağını ya da öleceğini düşünebilir ve bu durum tekrar yaşanacak korkusuyla sosyal ve mesleki yaşamdan kaçınmaya başlayabilir. Panik bozukluk tedavisinde, bilişsel davranışçı terapi ile kişinin bedensel duyumları doğru yorumlaması sağlanır ve uygun ilaçlarla atakların sıklığı ve şiddeti azaltılır.
Depresif Bozukluklar
Depresif bozukluklar, uzun süren mutsuzluk, isteksizlik, hayattan zevk alamama, enerji kaybı ve umutsuzluk duygularıyla giden duygu durum bozukluklarıdır. Bu durum, uyku ve iştah değişiklikleri, dikkat ve konsantrasyon güçlüğü, suçluluk ve değersizlik düşünceleriyle birlikte görülebilir ve kişinin okul, iş ve sosyal hayatını ciddi şekilde etkileyebilir. Depresif bozuklukların tedavisinde, kişinin duygu ve düşünce dünyasını ele alan psikoterapi yöntemleri ile antidepresan ilaç tedavisi birlikte planlanır.
Bipolar Duygu Durum Bozukluğu
Bipolar duygu durum bozukluğu, kişinin zaman zaman taşkın, enerjik ve riskli davranışlarla giden mani dönemleri, zaman zaman da çökkün, isteksiz ve umutsuz depresif dönemler yaşadığı bir bozukluktur. Mani döneminde kişi az uyur, çok konuşur, para harcayabilir, riskli girişimlerde bulunabilir; depresif dönemde ise içine kapanır, kendini yetersiz hisseder ve günlük işlerini yapmakta zorlanır. Bipolar bozuklukta uzun süreli takip, düzenli ilaç kullanımı ve psikoeğitimle kişinin duygu durum dalgalanmalarını tanıması ve yönetmesi sağlanır.
Psikotik Bozukluklar
Psikotik bozukluklar, kişinin düşünce, algı ve gerçeklik değerlendirmesinin bozulduğu; hezeyanlar (gerçek dışı inançlar) ve halüsinasyonların (olmayan şeyleri görme, duyma) görülebildiği ciddi ruhsal hastalıklardır. Şizofreni bu grupta en bilinen bozukluklardan biridir ve sosyal geri çekilme, duygusal küntleşme, konuşma ve davranışlarda dağınıklık gibi belirtilerle seyredebilir. Psikotik bozuklukların tedavisinde düzenli antipsikotik ilaç kullanımı, aile eğitimi, psikososyal rehabilitasyon ve uzun dönem takip büyük önem taşır.
Alkol/Madde Bağımlılıkları
Alkol ve madde bağımlılıkları, kişinin zarar gördüğünü bilmesine rağmen alkol veya madde kullanımını kontrol edemediği, bırakmakta zorlandığı ve yaşamının birçok alanının olumsuz etkilendiği bir beyin hastalığıdır. Zamanla tolerans gelişir, aynı etkiyi elde etmek için daha fazla madde kullanma ihtiyacı ortaya çıkar ve bırakıldığında yoksunluk belirtileri görülebilir. Tedavide detoks süreci, bireysel ve grup terapileri, aile danışmanlığı ve nüksü önleyici çalışmalar birlikte yürütülür.
Sınav Kaygısı
Sınav kaygısı, öğrencinin sınav öncesi ve sırasında, gerçek performansını ortaya koymasını engelleyecek düzeyde yoğun endişe, korku ve bedensel belirtiler yaşaması durumudur. Bu kaygı düzeyinde çarpıntı, terleme, mide bulantısı, dikkat dağınıklığı ve zihnin boşalması gibi şikâyetler görülebilir ve öğrenci bilgi sahibi olsa bile sınavda başarısını gösteremeyebilir. Sınav kaygısının çalışılan alanlar arasında ele alınması; doğru ders çalışma alışkanlıklarının kazandırılması, zihinsel odaklanma becerilerinin geliştirilmesi, nefes ve gevşeme egzersizleri ile gerektiğinde bireysel psikolojik danışmanlık desteğinin sunulmasını içerir.
Obsesif Kompulsif Bozukluk
Obsesif kompulsif bozukluk (OKB), kişinin zihnine istemeden gelen, rahatsız edici ve tekrarlayıcı düşünceler (obsesyonlar) ile bu rahatsızlığı azaltmak için yaptığı yineleyici davranışların (kompulsiyonlar) görüldüğü bir rahatsızlıktır. Örneğin mikrop bulaşacağı düşüncesiyle sürekli el yıkama, eşyaları belirli bir düzene sokma, kapı ve ocağı defalarca kontrol etme sık rastlanan belirtilerdendir. OKB tedavisinde, özellikle bilişsel davranışçı terapi ve maruz bırakma teknikleriyle kişi düşünce ve davranış döngüsünü fark etmeyi öğrenir; gerektiğinde ilaç tedavisiyle birlikte süreç desteklenir.